Tekst źródłowy strony Adam Jan Bielański

{{Infobox scientist
|family-name=Bielański
|given-name=Adam Jan
|honorific-prefix=Prof. zw. dr
|image=Adam_Bielanski.jpg
|birth_date=14 grudnia 1912
|birth_place=Kraków
|death_date=4 września 2016
|fields=chemia
|function=Prorektor AGH (1951–1955)
|faculty=Wydział Ceramiczny
|awards=Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski, Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski
|dhc_year=1983
|dhc_reason=za wybitne osiągnięcia naukowe w dziedzinie katalizy heterogenicznej i fizykochemii ciała stałego, jak również za zasługi w powojennej odbudowie Uczelni oraz zainicjowanie powstania krakowskiej szkoły katalizy
|honorAGH=Doktor Honoris Causa AGH
|name=Adam Jan Bielański
|image_size=11033
}}{{Funkcja
|Stanowisko=Dziekan
|Jednostka=Wydział Mineralny
|Rok_od=1949
|Rok_do=1952
}}{{Funkcja
|Stanowisko=Prorektor
|Jednostka=Akademia Górniczo-Hutnicza
|Rok_od=1951
|Rok_do=1955
}}
Prof. zw. dr '''Adam Jan Bielański''' (1912–2016)

Dyscyplina/specjalności: chemia

== Nota biograficzna ==

Urodził się 14 grudnia 1912 roku w Krakowie. Zmarł 4  września 2016 roku w Krakowie. Został pochowany w Krakowie na Cmentarzu Salwatorskim.

Studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim i w Imperial College of Science and Technology (Londyn). Doktorat (1945), prof. nadzw. (1954), prof. zw. (1962).

Początkowo pracował jako asystent w Katedrze Chemii Fizycznej i Elektrochemii Akademii Górniczej, potem był pracownikiem naukowo-dydaktycznym (1945–1964). Organizator [[Wydział Mineralny|Wydziału Mineralnego]] AGH 1950–1951, dziekan [[Wydział Mineralny|Wydziału Mineralnego]] AGH w latach 1949-1952, prorektor ds nauczania AGH w latach 1951–1955. 

Od 1964 roku profesor UJ, kierownik Katedry Chemii Nieorganicznej, następnie Dyrektor Instytutu Chemii Nieorganicznej. Od 1983 roku emerytowany profesor.

Autor ok. 150 prac z dziedziny katalizy heterogenicznej oraz fizykochemii ciała stałego, opublikowanych w czasopismach krajowych i zagranicznych. Autor książek "Chemia ogólna i nieorganiczna", "Podstawy chemii nieorganicznej", "Oxygen in Catalysis", autor 2 patentów, promotor 28 prac doktorskich.

Członek PAN (przew. Oddziału PAN w Krakowie); członek korespondent PAN (1965), członek rzeczywisty PAN (1973), członek czynny PAU (1989). Przewodniczący Rady Naukowej Instytutu Chemii Fizycznej PAN w latach 1967–1981. 

Doktor honoris causa AGH (1983) i Politechniki Wrocławskiej, profesor  honorowy Uniwersytetu Jagiellońskiego.

W 2020 roku Senat AGH uchwalił nadanie pawilonowi A-3 imienia profesora Adama Bielańskiego.

==== Odznaczenia i nagrody ====

[[Krzyż Komandorski z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski]] , [[Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski]], [[Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski]], Medal Jędrzeja Śniadeckiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Medal Jana Harabaszewskiego Polskiego Towarzystwa Chemicznego, Medal „Merentibus” UJ, Medal Uniwersytetu w Liege (Belgia), Medal Honorowy za Zasługi dla Województwa Małopolskiego — srebrny

==== Bibliografia publikacji ====

https://badap.agh.edu.pl/autor/bielanski-adam-003898

== Źródła do biogramu ==

==== Książki ====

* Adam Bielański. W: Manecki A.: Alfabet wspomnień o ludziach nauki i wydarzeniach lat minionych. Kraków 2015, s. 151 
* Adam Bielański. W: Manecki A.: Ludzie nauk o Ziemi i Kosmosie : z wydarzeniami lat minionych tle. Kraków 2023, s. 26-27
* Encyklopedia Krakowa. Kraków 2000, s. 63
* Jubileusz 50-lecia Katedry Górnictwa Odkrywkowego [Wydziału Górnictwa i Geoinżynierii AGH] : 1964-2014. Kraków 2014, s. 14, [foto]
* Kto jest kim w ceramice : 50 lecie Wydziału Inżynierii Materiałowej i Ceramiki 1949-1999 [AGH]. Kraków 1999, wiele stron, [foto]
* Kto jest kim w Polsce : informator biograficzny. Ed. 3. Red. L. Mackiewicz, A. Żołna. Warszawa 1993, s. 50
* Kto jest kim w Polsce : informator biograficzny. Ed. 1. Red. zespół L. Becela [et al.]. Warszawa 1984, s. 58
* Kto jest kim w Polsce : informator biograficzny. Ed. 2. Red. zespół L. Becela [et al.]. Warszawa 1989, s. 85
* Kurdowski W.: Profesor Adam Bielański : twórca Wydziału Ceramicznego AGH. Kraków 2019, 107 s., [foto]
* Słownik biograficzny chemików polskich. Red. nauk. H. Lichocka. Kraków 2025, s. 38-39, [foto]
* Wielka Księga 85-lecia Akademii Górniczo-Hutniczej. [Oprac.] zespół aut. K. Pikoń (red. naczelny), A. Sokołowska (dyrektor projektu), K. Pikoń. Gliwice 2004, s. 25
* Współcześni uczeni polscy : słownik biograficzny. T. 1 : A-G. Red. nauk. J. Kapuścik. Warszawa [ca 1998], s. 105
* Wydział Inżynierii Materiałowej i Ceramiki AGH w 70-lecie swojej działalności. Kraków 2019, s. 13,  17, [foto]
* Z dziejów Akademii Górniczo-Hutniczej w Krakowie w latach 1919-1967. Oprac. J. Sulima-Samujłło oraz zespół aut. Kraków 1970, s. 619 (Wydawnictwa Jubileuszowe 1919-1969)
* Złota Księga Nauki Polskiej 1999. Red. K. Pikoń, A. Sokołowska. Gliwice 1999, s. 16-17

==== Artykuły ====

* ''Dziennik Polski'' 2016, nr 209 (7 IX 2016), s. A12 [nekr.]
* ''Dziennik Polski'' 2016, nr 211 (9 IX 2016), s. A14 [nekr.]
* ''Dziennik Polski'' 2016, nr 212 (10-11 IX 2016), s. A12 [nekr.]
* ''Dziennik Polski'' 2016, nr 215 (14 IX 2016), s. A9 [nekr.]
* Dziwisz E.: Świadek : w stulecie urodzin profesora Adama Bielańskiego. ''Kraków'' 2013, nr 1, s. 20-21, [foto]
* ''Gazeta Wyborcza'' 2016, nr 209 (7 IX 2016) [dod.] ''Gazeta Wyborcza Kraków'', s. 6 [nekr.]
* ''Gazeta Wyborcza'' 2016, nr 210 (8 IX 2016) [dod.] ''Gazeta Wyborcza Kraków'', s. 6-7 [nekr.]
* ''Gazeta Wyborcza'' 2016, nr 211 (9 IX 2016) [dod.] ''Gazeta Wyborcza Kraków'', s. 14 [nekr.]
* ''Gazeta Wyborcza'' 2016, nr 212 (10-11 IX 2016) [dod.] ''Gazeta Wyborcza Kraków'', s. 6-7 [nekr.]
* Haber J.: Professor Adam Bielański. ''Polish Journal of Chemistry'' 1991, Vol. 65, no. 4, s. 529-530
* Medale za zasługi. ''Dziennik Polski'' 2013, nr 117 (21 V 2013), s. A05
* Rafalska-Łasocha A.: Pamięci profesora Adama Bielańskiego. ''Alma Mater'' 2017, nr 191, s. 60-61, [foto]
* Skowron G.: Zasłużyli się Małopolsce. ''Dziennik Polski'' 2013, nr 137 (14 VI 2013), s. A06, [foto]
* Stabach K.: Napisał biblię dla studentów chemii, a po wykładach słuchał Beethovena. ''Dziennik Polski'' 2016, nr 212 (10-11 IX 2016) [dod.] ''Kronika Krakowska'', s. B4, [foto]
* "Umarłych wieczność dotąd trwa, dokąd pamięcią się im płaci". ''Gazeta Wyborcza'' 2016, nr 256 (2 XI 2016) [dod.] ''Gazeta Wyborcza Kraków'', s. 4-5, [foto]
* Wybitni Małopolanie, zasłużone instytucje. ''Dziennik Polski'' 2013 nr 111 (14 V 2013), s. A05
* Wykaz osób, które otrzymały Doktoraty Honoris Causa Akademii Górniczo-Hutniczej. ''Biuletyn Informacyjny Pracowników AGH'' 1994, nr 5, s. 18
* Zmarł prof. Bielański - nestor polskich chemików. ''Dziennik Polski'' 2016, nr 209 (7 IX 2016), [dod.] ''Kronika Krakowska'', s. B2

==== Inne ====

* Dyplom nadania DHC AGH (materiały Muzeum AGH)
* Uchwała nr 81/2020 w sprawie nadania imienia Profesora Adama Bielańskiego pawilonowi A-3 [online] [przeglądany 6.07.2021]. Dostępny w: https://www.agh.edu.pl/fileadmin/default/templates/images/dokumenty/uchwaly_senatu/2020/0424/24_04_2020_81.pdf

{{DEFAULTSORT:Bielański, Adam Jan}}
[[Category:Biogramy]]
[[Category:Doktorzy honoris causa AGH]]